Wil je stoppen met gluten eten, maar weet je niet waar je moet beginnen? Het goede nieuws: een glutenvrij dieet starten is goed te doen als je weet wat je wel en niet kunt eten. Gluten is een eiwit dat voorkomt in tarwe, spelt, rogge en gerst. Vermijd je die producten, dan eet je glutenvrij. In dit artikel lees je precies hoe je dat aanpakt.
Eerst: laat je onderzoeken voordat je stopt met gluten
Denk je dat je slecht reageert op gluten? Ga dan eerst naar de huisarts voordat je iets aanpast in je eetpatroon. Als je te vroeg stopt met gluten eten, kunnen bloedonderzoeken en andere tests niet meer goed werken. De diagnose coeliakie of glutensensitiviteit is dan moeilijker te stellen. Eet gewoon door zoals je altijd deed, totdat de uitslag er is. Pas daarna begin je met een glutenvrij dieet.
Wat mag je niet eten?
Gluten zitten in alles wat gemaakt is van tarwe, spelt, khorasan tarwe, rogge of gerst. Dat betekent dat veel gewone producten van de boodschappenlijst afvallen. Denk aan:
- Brood, beschuit en crackers op basis van tarwe
- Pasta en couscous
- Pizza en veel soorten wraps
- Gewone muesli en ontbijtgranen
- Bier en veel sauzen of soepen uit een pakje
Let ook op verborgen gluten. Producten als soepblokjes, kant-en-klaarmaaltijden, sojasaus en zelfs sommige chips kunnen gluten bevatten. Lees altijd het etiket. Op de verpakking staat of een product tarwe, rogge of gerst bevat. Producten met een glutenvrij keurmerk zijn veilig.
Wat kun je wél eten?
Gelukkig is er veel dat je gewoon kunt eten. De meeste verse, onbewerkte producten zijn van nature glutenvrij. Bouw je maaltijden op basis van deze producten:
- Verse groente en fruit
- Aardappelen en zoete aardappelen
- Onbewerkt vlees en vis
- Eieren en zuivel
- Peulvruchten zoals linzen en kikkererwten
- Glutenvrije granen zoals rijst, quinoa, boekweit en glutenvrije haver
- Noten en zaden
Met deze basisproducten kun je al heel gevarieerd eten. Rijst, quinoa en boekweit zijn prima alternatieven voor pasta of couscous. Glutenvrij brood koop je tegenwoordig in veel supermarkten.
Zo richt je je keuken in
Als je thuis glutenvrij eet en er ook iemand anders in huis wel gluten eet, is het slim om je keuken goed in te richten. Kruisbesmetting is een punt om rekening mee te houden, zeker bij coeliakie. Kleine hoeveelheden gluten kunnen dan al klachten geven.
- Gebruik aparte snijplanken en broodplanken
- Reinig pannen en kookgerei goed na gebruik
- Bewaar glutenvrij brood apart, niet naast gewoon brood
- Gebruik een eigen boter- of pindakaaspotje zodat er geen kruimels in terechtkomen
Eet je alleen glutenvrij, dan is dit minder ingewikkeld. Je hoeft dan alleen de producten met gluten uit je keuken te verwijderen.
Praktische tips voor onderweg en buitenshuis
Thuis is het makkelijker om het overzicht te bewaren, maar onderweg vraagt het wat meer voorbereiding. Neem zelf glutenvrije snacks mee als je weet dat je lang van huis bent. Denk aan een handje noten, fruit of glutenvrije crackers. In restaurants kun je de kok vragen om glutenvrij te koken. Steeds meer restaurants bieden die mogelijkheid. Kijk vooraf even op de website of bel als je twijfelt.
Checklist: beginnen met een glutenvrij dieet
- Laat je eerst onderzoeken door de huisarts als je klachten hebt
- Leer welke granen gluten bevatten: tarwe, spelt, rogge en gerst
- Lees etiketten en let op verborgen gluten in bewerkte producten
- Vervang gewone granen door rijst, quinoa of boekweit
- Koop glutenvrij brood, pasta en crackers als vervanging
- Richt je keuken in om kruisbesmetting te voorkomen
- Neem bij twijfel contact op met een diëtist
Een diëtist kan je goed op weg helpen
Een glutenvrij dieet volhouden is goed te doen, maar aan het begin kan het overweldigend voelen. Een diëtist met kennis van coeliakie of glutensensitiviteit helpt je om een compleet en gevarieerd menu samen te stellen. Zo kom je niets tekort en weet je zeker dat je echt glutenvrij eet. Bij een officiële diagnose krijg je in sommige gevallen een vergoeding vanuit de zorgverzekering voor diëtetiek, afhankelijk van je verzekering.
Met de juiste voorbereiding en een goed overzicht van wat wel en niet mag, is een glutenvrij dieet starten minder ingewikkeld dan het lijkt. Neem de tijd om etiketten te leren lezen, zorg voor goede basisproducten in huis en vraag hulp als je er niet uitkomt.
Veelgestelde vragen
Kan ik gewoon stoppen met gluten eten zonder dat ik naar de dokter ga?
Als je denkt dat je klachten hebt door gluten, is het verstandig om eerst de huisarts te bezoeken voordat je stopt. Als je eerder stopt met gluten eten, kunnen bloedonderzoeken voor coeliakie een verkeerde uitslag geven. Heb je geen klachten en wil je glutenvrij eten als persoonlijke keuze, dan is een doktersbezoek niet verplicht.
Is haver glutenvrij?
Gewone haver bevat van zichzelf weinig tot geen gluten, maar is bij de verwerking vaak in contact geweest met tarwe of gerst. Daardoor is reguliere haver niet geschikt bij coeliakie. Speciale glutenvrije haver is apart geteeld en verwerkt en mag wel gebruikt worden. Kijk altijd of er een glutenvrij keurmerk op de verpakking staat.
Hoe weet ik of een product echt glutenvrij is?
Een product is betrouwbaar glutenvrij als het een officieel glutenvrij keurmerk heeft of als op de verpakking duidelijk staat dat het glutenvrij is. Lees ook de ingrediëntenlijst en de allergenendeclaratie. Tarwe, rogge, gerst en spelt moeten vetgedrukt vermeld worden als ze in het product zitten.
Verlies je gewicht van een glutenvrij dieet?
Een glutenvrij dieet is geen afvaldieet. Je eet gewoon anders, niet per se minder calorieën. Sommige glutenvrije vervangers bevatten zelfs meer vet of suiker dan de gewone variant. Gewichtsverlies hangt af van wat je totaal eet, niet alleen van het weglaten van gluten.
