Buikpijn na een boterham, constant moe zijn of een opgeblazen gevoel dat maar niet wegtrekt: dit kunnen allemaal glutenintolerantie symptomen zijn. Bij glutenintolerantie reageert je lichaam slecht op gluten, een eiwit dat van nature voorkomt in tarwe, rogge en gerst. De klachten kunnen sterk verschillen van persoon tot persoon, wat herkenning soms lastig maakt.
Wat zijn de meest voorkomende klachten?
De meest herkenbare symptomen zitten in de buik. Denk aan buikpijn, een opgezette of opgeblazen buik, winderigheid, diarree of juist verstopping. Soms is de ontlasting vettig en heeft het een sterke geur. Dat komt omdat de dunne darm bij glutenintolerantie moeite heeft met het opnemen van voedingsstoffen, waaronder vetten.
Naast darmklachten zijn er ook klachten die je niet meteen met gluten in verband brengt. Veel mensen met glutenintolerantie voelen zich langdurig moe, verliezen gewicht zonder dat ze dat willen, of hebben last van bloedarmoede. Je kunt je ook gewoon niet lekker voelen, zonder dat je precies kunt zeggen waarom.
Klachten buiten de buik
Glutenintolerantie beperkt zich niet tot de spijsvertering. Sommige mensen krijgen geregeld aften in hun mond: kleine, rode en pijnlijke plekjes op het tandvlees of de binnenkant van de wangen. Dit is een teken dat het immuunsysteem reageert op iets wat het niet goed verdraagt.
Andere klachten die buiten de buik kunnen optreden, zijn hoofdpijn, gewrichtspijn, huidproblemen en stemmingswisselingen. Bij kinderen ziet men soms een vertraagde groei of een gebrek aan energie en concentratie. Omdat deze klachten breed zijn, wordt glutenintolerantie niet altijd meteen herkend.
Glutenintolerantie of coeliakie: wat is het verschil?
Coeliakie is de ernstigste vorm van glutenintolerantie. Bij coeliakie beschadigt gluten de darmwand, waardoor je lichaam minder goed voedingsstoffen kan opnemen. Dit is een auto-immuunziekte. Bij een mildere vorm, ook wel niet-coeliakie glutengevoeligheid genoemd, zijn de klachten vergelijkbaar maar is er geen sprake van darmschade die je kunt meten via bloedonderzoek of darmbiopsie.
In de praktijk zijn de symptomen van beide vormen sterk op elkaar. Het onderscheid maak je via onderzoek bij de huisarts of specialist, niet op basis van klachten alleen.
Wanneer ga je naar de huisarts?
Heb je meerdere van de bovenstaande klachten en treden ze steeds op na het eten van producten met gluten? Dan is het verstandig om naar de huisarts te gaan. Stop niet zelf met gluten eten voordat je getest bent. Dat kan namelijk de testuitslag beïnvloeden, omdat je lichaam dan minder antistoffen aanmaakt.
De huisarts kan via een bloedtest controleren of er antistoffen zijn die wijzen op coeliakie. Als de bloedtest aanleiding geeft, volgt er soms een kijkonderzoek van de dunne darm om de diagnose te bevestigen.
Checklist: mogelijke symptomen op een rij
- Buikpijn of krampen na het eten
- Opgezette of opgeblazen buik
- Winderigheid
- Diarree of verstopping
- Vettige, stinkende ontlasting
- Vermoeidheid die aanhoudt
- Onbedoeld gewichtsverlies
- Bloedarmoede
- Aften of pijnlijke plekjes in de mond
- Hoofdpijn of gewrichtspijn
- Huidklachten
- Stemmingswisselingen of concentratieproblemen
Wat kun je zelf doen?
Herken je meerdere klachten uit de lijst? Houd dan een paar weken bij wat je eet en wanneer klachten optreden. Een voedingsdagboek kan de huisarts helpen om een beter beeld te krijgen. Ga daarna naar de huisarts en bespreek je bevindingen. Zelf gluten weglaten uit je voeding klinkt als een logische stap, maar doe dit dus pas nadat je bent getest. Anders kan de diagnose coeliakie gemist worden.
Als de diagnose glutenintolerantie of coeliakie eenmaal vaststaat, is een glutenvrij dieet de enige effectieve behandeling. Veel mensen merken al snel dat hun klachten verminderen zodra ze consequent gluten vermijden.
Veelgestelde vragen
Kunnen glutenintolerantie symptomen ook pas na jaren optreden?
Ja, glutenintolerantie kan op elke leeftijd beginnen. Sommige mensen hebben jarenlang milde of vage klachten zonder dat de oorzaak duidelijk is. De symptomen kunnen ook verergeren na een periode van stress, een infectie of een grote levensgebeurtenis.
Hoe snel treden klachten op na het eten van gluten?
De meeste klachten bij glutenintolerantie treden op binnen enkele uren na het eten van glutenbevattende producten. Bij sommige mensen duurt het langer voordat de klachten voelbaar zijn, soms pas de volgende dag. Dit maakt het soms moeilijk om het verband zelf te ontdekken.
Kan je glutenintolerantie hebben zonder darmklachten?
Ja, dat is mogelijk. Niet iedereen met glutenintolerantie heeft last van de buik. Vermoeidheid, bloedarmoede, huidproblemen of aften in de mond kunnen ook op zichzelf voorkomen, zonder duidelijke darmklachten. Dit maakt de aandoening soms moeilijker te herkennen.
Is glutenintolerantie hetzelfde als een tarweallergie?
Nee, een tarweallergie is iets anders dan glutenintolerantie. Bij een tarweallergie reageert het immuunsysteem op eiwitten in tarwe en kunnen klachten ook snel optreden, soms zelfs met huidreacties of benauwdheid. Bij glutenintolerantie gaat het specifiek om een reactie op het gluten-eiwit en staan darm- en vermoeidheidsklachten meer op de voorgrond.
