Glutenintolerantie is iets waar veel mensen mee rondlopen zonder dat ze het weten. Je buik doet pijn na het eten van brood, je voelt je moe zonder duidelijke reden, of je hebt steeds last van je darmen. Misschien denk je dan aan stress of een slechte nacht. Maar soms zit de oorzaak in iets wat je elke dag eet: gluten. Steeds meer mensen ontdekken dat hun klachten verdwijnen zodra ze stoppen met het eten van producten die gluten bevatten.
Wat gluten zijn en waarom ze bij sommige mensen problemen geven
Gluten zijn eiwitten die van nature voorkomen in granen zoals tarwe, rogge en gerst. Je vindt ze in bijna alle broodsoorten, pasta, crackers en veel soepen of sauzen. Voor de meeste mensen zijn deze eiwitten gewoon een onderdeel van hun voeding, zonder dat ze er last van hebben. Bij mensen die gevoelig zijn voor gluten reageert het lichaam anders. Het immuunsysteem of het spijsverteringsstelsel herkent de eiwitten als een probleem en geeft een reactie. Hoe heftig die reactie is, verschilt per persoon. Bij coeliakie, de zwaarste vorm, beschadigt het lichaam de darmwand zelf. Dat is een auto-immuunziekte waarbij het afweersysteem de eigen darmcellen aanvalt. Bij een mildere gevoeligheid voor gluten zijn de klachten minder ernstig, maar alsnog vervelend.
De meest voorkomende klachten bij glutengevoeligheid
Een opgeblazen gevoel na het eten is een van de meest genoemde klachten bij mensen met een glutengevoeligheid. Daarnaast komen buikpijn, diarree, obstipatie en winderigheid veel voor. Wat minder bekend is, zijn de klachten die niets met de buik te maken hebben. Denk aan vermoeidheid, hoofdpijn, huiduitslag of een neerslachtig gevoel. Bij coeliakie kunnen mensen gewicht verliezen, bloedarmoede krijgen of last hebben van terugkerende ontstekingen in de mond. Kinderen die aan coeliakie lijden, kunnen ook een achterstand in groei vertonen. Al deze klachten samen maken het lastig om snel te denken aan een reactie op gluten, omdat ze ook bij veel andere aandoeningen passen. Dat is precies de reden waarom zoveel mensen lang met hun klachten rondlopen voordat er een duidelijke oorzaak wordt gevonden.
Hoe je erachter komt of gluten de oorzaak zijn
Als je vermoedt dat je slecht reageert op gluten, is het verstandig om naar de huisarts te gaan. De arts kan een bloedtest laten doen waarbij wordt gekeken naar bepaalde antistoffen die horen bij coeliakie. Geef niet zelf al gluten op voordat je getest wordt, want dat maakt de testresultaten onbetrouwbaar. Als de bloedtest aanwijzingen geeft voor coeliakie, volgt er meestal een kijkonderzoek van de dunne darm. Daarbij wordt gekeken of de darmwand beschadigd is. Bij een mildere vorm van glutengevoeligheid zijn er geen antistoffen te vinden in het bloed. In dat geval wordt soms een eliminatiedieet gebruikt: je laat gluten een tijdje weg en kijkt of de klachten afnemen. Dat doe je altijd onder begeleiding van een arts of diëtist, zodat je niets tekortkomt in je voeding.
Leven zonder gluten: wat verandert er in de praktijk
Een glutenvrij dieet vraagt in het begin wat gewenning. Veel bekende producten bevatten gluten, ook producten waar je het niet meteen verwacht, zoals bepaalde sojasoepen, kant en klaarmaaltijden of zelfs sommige snoepjes. Gelukkig zijn er tegenwoordig in de meeste supermarkten glutenvrije alternatieven te vinden voor brood, pasta en crackers. Rijst, aardappelen, mais, quinoa en verse groenten en vruchten zijn van nature vrij van gluten. Mensen met coeliakie moeten ook letten op kruisbesmetting: als glutenvrij brood gesneden wordt met hetzelfde mes als gewoon brood, kunnen er al kleine sporen van gluten op terechtkomen. Voor iemand met een minder zware vorm van glutengevoeligheid is dat minder streng, maar het is toch handig om er bewust mee om te gaan. Veel mensen merken dat hun klachten na een paar weken zonder gluten al duidelijk minder worden.
Veelgestelde vragen
Kun je later in je leven nog glutenintolerantie ontwikkelen?
Ja, het is mogelijk om op latere leeftijd klachten te ontwikkelen door gevoeligheid voor gluten. Coeliakie en glutengevoeligheid kunnen op elke leeftijd ontstaan, ook als je er als kind nooit last van had. Stress, een infectie of een grote lichamelijke verandering kunnen soms een trigger zijn.
Is een glutenvrij dieet ook gezond voor mensen zonder klachten?
Een glutenvrij dieet is niet automatisch gezonder voor mensen die geen klachten hebben. Volkorenproducten met gluten leveren vezels, vitamines en mineralen. Wie zonder medische reden stopt met het eten van gluten, loopt het risico die voedingsstoffen mis te lopen. Het weglaten van gluten heeft alleen nut als er een aantoonbare reden voor is.
Wat is het verschil tussen coeliakie en een glutengevoeligheid?
Bij coeliakie is er sprake van een auto-immuunreactie waarbij de darmwand beschadigd raakt. Dat is te meten via bloedonderzoek en een darmonderzoek. Bij een niet-coeliakie glutengevoeligheid zijn er klachten na het eten van gluten, maar worden er geen antistoffen gevonden en is de darmwand niet beschadigd. De klachten lijken op elkaar, maar de ernst en de medische gevolgen verschillen.
Mogen mensen met glutenintolerantie haver eten?
Haver bevat van zichzelf geen gluten, maar wordt tijdens de verwerking vaak gemengd met tarwe of rogge. Daardoor kan gewone haver sporen van gluten bevatten. Er bestaat speciale gecertificeerde glutenvrije haver die dat probleem niet heeft. Mensen met coeliakie kunnen die versie in veel gevallen wel verdragen, maar het is verstandig dit te overleggen met een arts of diëtist.
Geef een reactie